Üsküdar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Deniz Ülke Kaynak, ABD’nin sivil-askerî gayeleri vurup Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro ve eşi Cilia Flores’i ülke dışına çıkardığını açıkladığı ve ABD Başkanı Trump’ın “narko-terörizm” suçlamasıyla yargılama kararını doğruladığı operasyonu kıymetlendirdi.
Nicholas Maduro son kurban mı?
“Venezuela başlangıç mı, son mu?” sorusunu sorarak tahliline başlayan Prof. Dr. Kaynak, “Tarihin yeni bir ‘ABD eliyle özgürleştirilme(!)’ anındayız. Göründüğü kadarıyla büyük şeytanlardan bir tanesi daha etkisiz hale getirilmiş durumda. Amerikan askeri ve istihbarı gücünün düşmanlarına dehşet saldığı kusursuz bir operasyonla yatağından alınan Venezuela Devlet Başkanı Nicholas Maduro şimdilik son kurban. Üzerine giydirilmiş eşofmanı ve elleri kelepçeli fotoğrafıyla dünya medyasına servis edilmiş manzarası içler acısı. Kuşkusuz Maduro’nun otoriterliği, kötü idaresi, narkotik trafiğiyle ilgisi ya da meşruiyeti konusunda memleketler arası kamuoyunda her vakit tartışmalı bir kanaat vardı. Lakin ABD baskısı karşısındaki dik tavrının global kamuoyunda aşikâr bir sempati uyandırdığı da bir gerçek.” dedi.
Venezuela devlet liderinin bir dış gücün askeri müdahalesi ile derdest edilmesi
Venezuela devlet liderinin kendi konutunda bir dış gücün askeri müdahalesi ile derdest edilmesi durumu kamuoyu nezdinde eleştirilse de devletler düzleminde sadece “endişeliyiz”, “kaygıyla izliyoruz”, “kınıyoruz” tipinden yansılar gelmesinin dikkatlerden kaçmadığına işaret eden Prof. Dr. Kaynak, “İnsanların büyük berbata karşı çıkan küçük kötülere yani berbatın uygununa yönelmeleri şaşırtan değil; pekala ya devletler? Onlar neden görece sessiz bir bekleyiş içerisindeler? Diplomasiye ne oldu? Memleketler arası kurumlar, hukuk, normlar, global etik nerelerde? Isaiah Berlin ‘seçimlerimiz güzel ile berbat arasında değil berbat ile daha az makûs arasındadır’ derken, özgürlük ya da ahlak kavramlarının soyut ülküler olarak değil somut tehdit ve zorunluluklar içerisinde mana kazandığını söyler. Bu nedenle siyasal aktörler çoklukla hakikat olanı değil, daha az yıkıcı olanı seçmeye meyillidirler. Kısaca siyasette seçimler doğruyu aramaz; daha az yıpratacak, daha inançta hissettirecek ve daha düşük maliyetli seçenek bulunur ve o, ‘doğru’ olarak yapılandırılır.” diye konuştu.
Siyasi aktörler rasyonel hesaplar yapmak durumunda
Uluslararası alakalar sisteminin dinamiğinin de çoğunlukla bu türlü şekillendiğine dikkat çeken Prof. Dr. Kaynak, “Halklar hislerle istikamet bulurken, siyasi aktörler rasyonel hesaplar yapmak durumundadır. Tarihi hafızada yüklü olan darbeler, CIA operasyonları, kukla rejimler, adam kaçırmalar, infazlar, potansiyel ekonomik yıkımlar da göz önüne alındığında bilhassa misilleme kabiliyeti olmayan devletlerin tepkisizliği daha rahat anlaşılabilir. Üstelik karşınızda kuralsız hareket edebilen, norm dışı davranan bir siyasi anlayış varsa, tepkisellikten çok analitik yaklaşım ehemmiyet kazanır.” sözünde bulundu.
Bolivar’dan Maduro’ya…
Yalnızca Venezuela’nın değil, tüm Latin Amerika tarihinin büyük kahramanı, kurtarıcı lideri Simon Bolivar’ın, 1829’da İngiliz diplomat Patrick Campbell’e yazdığı mektupta “Amerika Birleşik Devletleri’nin mukadderatı, Amerikan kıtasını özgürlük ismine felaketlere boğmak üzere görünüyor.” dediğini hatırlatan Prof. Dr. Kaynak, şöyle devam etti:
“Bolivar, İspanyol sömürgeciliğine karşı verdiği savaştan zaferle çıkan ‘Gran Colombia’ halkını bir bütün halinde tutabilmek ismine büyük çaba vermişti ancak kaybedenlerdendi. Yorgun ve hasta bir adam olarak sona eren yaşamını ‘sanki denizi sürmüş gibiyim’ (he arado en al mar) diyerek tanımlamıştı. Günümüzde Venezuela, Kolombiya, Ekvador ve Panama isminde farklı devletlerin bulunduğu bu coğrafyanın tamamında ABD’ye yönelik olumlu ve olumsuz hisler bir ortada bulunuyor. Trump idaresi 1823 yılına atıfla tekrar şekillendirdikleri Monroe doktrinini çerçevesinde Venezuela’dan Panama’ya uzanan geniş bir çizgi üzerinde yine hak sav ediyor. Monroe doktrininin ilan edildiği yıllarda ABD şimdi gencecik bir devlet olsa da genişlemeye meyilli olduğu anlaşılıyordu. Tüm Amerika kıtasını bir bütün olarak ele alıyor, bilhassa ABD’nin art bahçesi saydıkları Latin Amerika’yı açıkça sahipleniyorlardı. Trump’ın 2017’den bu yana savunduğu ulusal güvenlik stratejisinde yer alan Batı yarıküre tabiri ise Monroe ruhunun bir yansıması; lakin tıpkısının birebiri değil.”
Monroe’dan Donroe’ya uzanan yol
Trump’ın Kanada ve Grönland üzerinden kuzey rotasına ve Arktik bölgesine uzanan talepleri, güneyde Karayip denizinin bütününe, Küba ve Meksika dahil tüm orta Amerika’ya büyük bir baskı biçiminde yansıdığını anlatan Prof. Dr. Deniz Ülke Kaynak, şunları söyledi:
“O ülkelerden gelişlere karşı duvarlar ve sert göç siyasetleri üzerinden şekillenen hudut siyaseti, ABD’nin o ülkelere giriş kapısını ise açık tutuyor. Davetsiz konuğun talebi bizzat meskenin sahibi olmak olduğundan askeri araçlarla da destekleniyor. Trump idaresi tüm Amerikan havzasını güvenlik, ticaret ve deniz yolları açısından ayrılmaz bir bütün olarak görüyor. Bu nedenle Panama kanalı, Karayipler’deki deniz geçiş yolları ve Meksika körfezi hayati çıkar alanları olarak belirlenmiş durumda. Çin ve Rusya’nın bilhassa Obama döneminden bu yana bölgeye derin bir giriş yapmış olması onlar açısından büyük bir ihanet. Süratli bir paklık gerektiğini düşünüyorlar. Bu yeni yaklaşıma bazıları Donroe ismini veriyor. Donald’nın doktrini olarak tanımlanan bu kavram kanımca tıpkı vakitte bir öbür manaya da geliyor. Malum, Don kavramı mafya babaları için kullanılıyor. Trump da kendisine Don denilmesinden rahatsız değil, hatta seviyor!”
Çin oyuna dahil olacak mı?
Monroe’dan Donroe’ye geçişte değişen kimi şeylerin genel stratejinin nüanslarını oluşturduğunu da söz eden Prof. Dr. Kaynak, “Monroe Avrupa’ya karşıydı; Donroe Çin ve Rusya’yı hedef alıyor. Monroe savunmacıydı; Donroe saldırgan. Monroe Amerikan havzasını bir nüfuz alanı olarak görüyordu; Donroe ise kaynakların mülkiyeti bana ilişkin olmalı, oraları ben yöneteceğim diyor. Trump’ın yalnızca Amerikan kıtasında değil tüm dünyada bir sadakat ve itaat sistemi kurmak istediği ortada. Tetikçisi İsrail’le birlikte ortalığı kaosa boğmuş durumdalar. Rusya zati bu global mafyatik oyunun içinde. Çin’in oyuna nasıl dahil olacağını, ‘Don’lar nizamının nasıl bir dünya inşa edeceğini ise birlikte göreceğiz.” formunda kelamlarını tamamladı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı